बंगालको खाडीको प्रणालीले नेपालमा वर्षाको जोखिम, २९ जिल्लामा विशेष सतर्कता अपनाउन सुझाव

काठमाडौं । बंगालको खाडीमा विकसित भइरहेको न्यून चापीय प्रणालीको प्रभावले आगामी बिहीबारदेखि नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा वर्षा हुने सम्भावना देखिएको छ। प्रारम्भिक मौसम विश्लेषणअनुसार देशका कम्तीमा २९ जिल्ला तुलनात्मक रूपमा बढी प्रभावित हुन सक्ने देखिएको छ।

हिमाली जिल्ला मनाङसहित कोशी, मधेश, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका विभिन्न स्थानमा वर्षाको जोखिम बढी हुन सक्ने मौसमविद्हरूले आकलन गरेका छन्।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयको जल तथा मौसम विज्ञान केन्द्रीय विभागका सहप्राध्यापक डा. विनोद पोखरेलको विश्लेषणअनुसार भारतको आन्ध्र प्रदेश आसपास विकसित भइरहेको मौसमी प्रणाली नेपालतर्फ अघि बढ्ने क्रममा छ।

उक्त प्रणालीको प्रभाव बिहीबार रातिदेखि थप बलियो हुन सक्ने र त्यसपछि तीनदेखि चार दिनसम्म वर्षाको गतिविधि जारी रहन सक्ने अनुमान गरिएको छ। केही स्थानमा भारी वर्षा हुने सम्भावनासमेत रहेकाले पूर्वतयारी र सतर्कता आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ।

डा. पोखरेलले सार्वजनिक गरेको प्रारम्भिक जोखिम नक्साअनुसार कात्तिक १२ देखि १५ गतेसम्मको अवधिमा केही स्थानमा १५० मिलिमिटरभन्दा बढी वर्षा हुन सक्ने सम्भावना छ। लुम्बिनी, गण्डकी, बागमती र कोशी प्रदेशका विभिन्न जिल्लामा तुलनात्मक रूपमा बढी जोखिम देखिएको छ।

यद्यपि, मौसमी प्रणालीको दिशा र तीव्रतामा आउने परिवर्तनका आधारमा वर्षाको मात्रा तथा प्रभावित क्षेत्रसमेत फेरिन सक्ने भएकाले यसलाई अन्तिम पूर्वानुमानका रूपमा लिन नहुने उनले बताएका छन्।

मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले पनि आगामी दिनमा वर्षाको गतिविधि बढ्न सक्ने जनाएको छ। तर, कुन क्षेत्रमा कति वर्षा हुन्छ र कुन जिल्लामा जोखिम बढी हुन्छ भन्ने विषयमा विस्तृत पूर्वानुमान सार्वजनिक हुन बाँकी रहेको उल्लेख गरिएको छ।

तीनवटा मौसमी प्रणालीको संयुक्त प्रभाव पर्न सक्ने

मौसमविद्हरूका अनुसार नेपालमा आगामी दिनमा वर्षा गराउन बंगालको खाडीबाट आउने जलवाष्पयुक्त हावासँगै अन्य मौसमी प्रणालीको समेत भूमिका हुन सक्छ। दक्षिण भारतमा उत्तरपूर्वी मनसुन सक्रिय रहनुका साथै त्यहाँ न्यून चापीय प्रणाली विकसित भइरहेको छ। यसका कारण दक्षिण भारतका केही क्षेत्रमा भारी वर्षा भइरहेको छ।

यसैबीच, बंगालको खाडीमा विकसित प्रणाली नेपालतर्फ अघि बढ्ने सम्भावना छ। माथिल्लो वायुमण्डलमा पश्चिमी वायुको प्रभावसमेत कायम रहेकाले यी प्रणालीको संयुक्त प्रभावबाट नेपालमा वर्षाको सम्भावना बढ्न सक्ने डा. पोखरेलको विश्लेषण छ। यद्यपि, वर्षाको वास्तविक तीव्रता र क्षेत्र निर्धारण गर्न पछिल्ला मौसमी विवरणलाई निरन्तर अनुगमन गर्नुपर्ने हुन्छ।

तराईमा डुबान, पहाडमा पहिरो र हिमाली क्षेत्रमा हिमपातको जोखिम

सम्भावित वर्षाका कारण भूगोलअनुसार फरक–फरक विपद्को जोखिम बढ्न सक्ने देखिएको छ। तराई तथा मधेशका जिल्लामा डुबान र बाढीको जोखिम रहन सक्छ भने पहाडी क्षेत्रमा पहिरो तथा सडक अवरुद्ध हुने समस्या उत्पन्न हुन सक्छ। हिमाली क्षेत्रमा भारी हिमपातको सम्भावना रहेकाले त्यहाँको मौसमलाई विशेष ध्यान दिनुपर्ने मौसमविद्हरूको सुझाव छ।

डा. पोखरेलले मनाङसहित हिमाली क्षेत्रमा पनि भारी वर्षाको सम्भावना देखिएकाले मौसमको अवस्थालाई गम्भीरतापूर्वक अनुगमन गर्नुपर्ने बताएका छन्। वर्षा र हिमपातको अवस्था हेरेर स्थानीय प्रशासन, यात्रु तथा पदयात्रीले आवश्यक सावधानी अपनाउनुपर्ने देखिन्छ।

विशेषगरी बिहीबार रातिदेखि शुक्रबार रातिसम्मको अवधिमा मौसमको अवस्थाबारे सचेत रहनुपर्ने संकेत गरिएको छ। सम्भावित वर्षाका कारण नदी तथा खोलामा पानीको बहाव बढ्ने, कमजोर भूभागमा पहिरो जाने र हिमाली क्षेत्रमा यात्रा प्रभावित हुने जोखिम रहन सक्ने भएकाले पूर्वतयारीमा जोड दिइएको छ।

दसैँपछि घर फर्किने यात्रुलाई लामो दूरीको यात्रा नगर्न सुझाव

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका कार्यकारी प्रमुख तथा मौसमविद् डा. धर्मराज उप्रेतीले पनि बंगालको खाडीमा विकसित मौसमी प्रणाली नेपालतर्फ आउने सम्भावना रहेको बताएका छन्। उनका अनुसार उक्त प्रणाली भारतको ओडिसा र बिहार हुँदै नेपाल प्रवेश गर्न सक्ने तथा हिमाली क्षेत्रमा भारी हिमपात गराउन सक्ने सम्भावना छ। पूर्वी नेपालका केही जिल्लामा मध्यमदेखि भारी वर्षा हुन सक्ने उनको आकलन छ।

यसलाई ध्यानमा राख्दै दसैँ मनाएर आफ्नो कार्यस्थलमा फर्किने तयारीमा रहेका यात्रुलाई शुक्रबार र शनिबार लामो दूरीको यात्रा नगर्न उनले सुझाव दिएका छन्। त्यस्तै, हिमाली क्षेत्रमा पदयात्रा गर्ने योजना बनाएकाहरूलाई पनि मौसमको अवस्था स्पष्ट नभएसम्म यात्रा स्थगित गर्न आग्रह गरिएको छ।

अर्का मौसमविद् उज्ज्वल उपाध्यायले पनि कात्तिक ११ देखि १५ गतेसम्म लामो दूरीको यात्रा नगर्न, धानलगायतका बाली काट्ने तथा भित्र्याउने काम रोक्न र पदयात्रामा नजान सुझाव दिएका छन्। विशेषगरी पृथ्वी राजमार्ग र बीपी राजमार्गमा यात्रा गर्दा थप सावधानी अपनाउनुपर्ने उनको भनाइ छ।

धान काट्ने किसानलाई काम स्थगित गर्न आग्रह

वर्षाको सम्भावनाले कृषि क्षेत्रमा समेत असर पार्न सक्ने देखिएको छ। धान पाकेर काट्ने तयारीमा रहेका किसानलाई मौसमको पूर्वानुमानलाई ध्यानमा राख्दै तत्कालका लागि बाली काट्ने तथा भित्र्याउने काम स्थगित गर्न मौसमविद्हरूले सुझाव दिएका छन्। लगातार वर्षा भएमा काटिएको धान भिज्ने, खेतमा रहेको बालीमा क्षति पुग्ने र कृषि उपजको गुणस्तरमा असर पर्ने जोखिम रहन्छ।

सम्भावित मौसमी प्रणालीको प्रभाव, वर्षाको मात्रा र जोखिम क्षेत्रबारे पछिल्ला आधिकारिक सूचना नियमित रूपमा हेर्न तथा स्थानीय प्रशासनको निर्देशन पालना गर्नसमेत आग्रह गरिएको छ। विशेषगरी नदी किनार, पहिरोको जोखिम भएका बस्ती र हिमाली क्षेत्रमा यात्रा गर्नेहरूले मौसमको अवस्था बुझेर मात्रै आफ्नो योजना बनाउनुपर्ने देखिन्छ।

नोट: यो समाचारमा उल्लेखित जोखिम र वर्षाको विवरण प्रारम्भिक मौसम विश्लेषणमा आधारित छन्। वास्तविक अवस्था परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले यात्रा, कृषि कार्य वा पदयात्राको निर्णय गर्नुअघि मौसम पूर्वानुमान महाशाखाको पछिल्लो आधिकारिक सूचना हेर्नु उपयुक्त हुन्छ।