गगनको पहलमा काँग्रेसको एकता, रास्वपाबाट कुलमान जी ए कता?

नेपालको राजनीति अहिले ‘सर्कस’ जस्तो भएको छ। एकातिर पुराना भनिनेहरू अस्तित्व जोगाउन तछाडमछाड गर्दैछन्, अर्कोतिर नयाँ भनिनेहरू ‘स्टन्ट’ गर्दागर्दै आफैँभित्र अल्झिएर थला पर्दैछन्। आज पुस २७, पृथ्वीनारायण शाहले दुःखले जोडेको यो देशमा अहिलेका नेताहरूले ‘फुटाउ र राज गर’ को जुन तमासा देखाइरहेका छन्, त्यो देख्दा जनतालाई वाक्क लागिसक्यो। यही भद्रगोलका बीच तीनवटा पात्र र प्रवृत्ति अहिले चर्चाको केन्द्रमा छन्– गगन थापा, रास्वपाको खिया लागेको घण्टी र मौन बसेका कुलमान घिसिङ।

काँग्रेसको बुढो रुख र गगनको काँध
नेपाली काँग्रेस अहिले यस्तो अवस्थामा छ, जहाँ विचारभन्दा बढी गुटको व्यापार चल्छ। यस्तो बेला महामन्त्री गगन थापाले ‘पन्ध्रौँ महाधिवेशन’ को जुन रटान लगाएका छन्, त्यो देउवा दाईका लागि टाउको दुखाइ बने पनि कार्यकर्ताका लागि भने ‘अक्सिजन’ भएको छ। गगनले बुझेका छन्– अब पनि यो पार्टीलाई विधि र विधानमा नहिँडाउने हो भने रुखका पातहरू झरेर सुकेको ठुटो मात्र बाँकी रहनेछ।

गगनको सक्रियताकै कारण अहिले काँग्रेसभित्र अलिअलि भए पनि एकताको कुरा चल्न थालेको छ। तर यो एकता कस्तो? केवल पद बाँडफाँडको कि विचारको? गगनले पार्टीभित्रका ‘झोले’ संस्कृतिलाई चुनौती दिँदै महाधिवेशनको बाटो खन्नु साहसी काम हो। तर, बुढा नेताहरूको कब्जामा रहेको काँग्रेसलाई उनले कतिसम्म सुधार्न सक्लान्, त्यो हेर्न बाँकी छ। जे होस्, काँग्रेसलाई भेन्टिलेटरबाट बाहिर निकाल्न गगनले जुन पहल गरेका छन्, त्यसले बूढो रुखमा अलिकति हरियाली ल्याउने आश भने जगाएको छ।

रास्वपाको ‘बिहे’ र उज्यालोको ‘डिभोर्स’
नयाँ आएकाहरूले के–के न गर्छन् भन्ने आशा थियो, तर राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) त ‘आयाराम-गयाराम’ को अखडा जस्तै बन्यो। ‘उज्यालो पार्टी नेपाल’ सँग धुमधामका साथ गरिएको एकता एक वर्ष पनि नटिक्नुले रास्वपाको ‘राजनीतिक परिपक्वता’ कति रहेछ भन्ने कुरा छताछुल्ल पारेको छ। चुनावका बेला चर्का भाषण गर्ने, तर संगठन चलाउने बेला आफैँभित्र कुटाकुट गर्ने? यो कस्तो वैकल्पिक राजनीति हो?

उज्यालो पार्टीसँगको एकता भङ्ग हुनु केवल एउटा पार्टी फुट्नु मात्र होइन, यो नयाँ शक्तिप्रति जनताले गरेको भरोसामाथि लागेको ठुलो ठक्कर हो। घण्टी बजाउँदैमा र फेसबुकमा लाइभ आउँदैमा देश चल्दैन भन्ने कुरा रास्वपाका नेताहरूले बुझ्नुपर्ने हो। एकता भङ्ग भएपछि अहिले रास्वपाभित्रको गुटबन्दी र स्वार्थको खेलले उनीहरूको ‘मिसन ८४’ लाई नै ‘मिसन २०’ तिर धकेल्ने खतरा बढेको छ।

जेनजीको प्रश्न: “कुलमान जी ए कता?”
यही भद्रगोल राजनीतिमा अहिलेका युवाहरू (Gen Z) एउटा पात्रलाई बडो आशाका साथ कुरिरहेका छन्– कुलमान घिसिङ। लोडसेडिङको अँध्यारो हटाएर नेपालीको मनमा उज्यालो भरेका कुलमान अहिले कहाँ छन्? के उनी केवल सरकारी कर्मचारी मात्र बनेर बस्ने हुन् कि यो बिग्रिएको राजनीति सफा गर्न मैदानमा आउने हुन्?

खासगरी रास्वपाको ओरालो यात्रा र जेनजी सरकारको परिकल्पनाबीच युवाहरूले सोधिरहेका छन्– “कुलमान जी ए कता?” जनता चाहन्छन् कि कुलमान जस्तो ‘परफर्मर’ मान्छे मन्त्री बनोस्, जसले काम गरेर देखाओस्। तर राजनीति यस्तो दलदल भयो कि यहाँ काम गर्ने मान्छे आउनै डराउने अवस्था छ। रास्वपा र उज्यालो पार्टीको लफडा देखेपछि कुलमान जस्ता मान्छेहरू “यो फोहोरमा किन हात हाल्ने?” भनेर पछि हटेका त छैनन्? युवा पुस्ताको यो प्रश्नले अहिलेको नेतृत्वलाई गिज्याइरहेको छ। कुलमानको मौनताले धेरैलाई छटपटी बनाएको छ।

पुस २७ को सन्देश: फुटाउने कि जुटाउने?
आज पुस २७, राष्ट्रिय एकता दिवस। पृथ्वीनारायण शाहले यो देशका साना टुक्राहरूलाई जोडेर ‘नेपाल’ बनाए। तर आजका नेताहरूले भएको एकतालाई पनि टुक्रा–टुक्रा पारिरहेका छन्। पार्टीभित्र एकता छैन, नयाँ दलहरूमा स्थिरता छैन, र काम गर्ने मान्छेहरू राजनीतिमा आउने बाटो छैन।

गगन थापाले काँग्रेसभित्र एकता खोजिरहँदा रास्वपाभित्र फुटको खेती हुनु बिडम्बना हो। अनि कुलमान जस्ता क्षमतावान् मान्छेहरू अन्योलमा परिरहनु देशकै लागि घाटा हो। आजको दिनमा हामीले भूगोल मात्र होइन, राजनीतिक र सामाजिक एकता पनि खोज्नुपर्ने बेला आएको छ।

अन्त्यमा,
गगन थापाको पहलले काँग्रेसमा साँच्चै एकता आउँछ कि त्यो केवल ‘फेसन’ मात्र बन्छ? रास्वपाको फुटले नयाँ पुस्तालाई कति निराश बनाउँछ? र, कुलमान घिसिङले कहिले आफ्नो मौनता तोडेर “म यता छु” भनेर मैदानमा आउँछन्? यी प्रश्नको उत्तरमै नेपालको आगामी भविष्य लुकेको छ। अब गफले होइन, गगनको जस्तो पहल, कुलमानको जस्तो काम र पृथ्वीनारायण शाहको जस्तो दूरदर्शिता चाहिएको छ। नत्र, “ए कता?” भनेर सोध्नेहरूले भोलि “अब केही हुन्न” भन्दै देश छाड्ने बाहेक अर्को विकल्प देख्ने छैनन्।